Media-educatie, ICT en vrijescholen

(Hoe) kun je leven in de fysieke, geestelijke én virtuele wereld?

De vrijeschool: leren met hart, hoofd en handen. En: worden wie je bent. Deze twee klassiekers zijn op menig vrijeschoolwebsite te vinden. In de uiterlijke praktijk betekent dit onder meer dat er veel ruimte is voor persoonlijke en sociale ontwikkeling en dat leerlingen ruim tijd besteden aan kunstvakken zoals tekenen, schilderen, muziek en euritmie (dans). Het fundament onder dit onderwijs is het antroposofisch mens- en wereldbeeld van Rudolf Steiner. Daarbij wordt niet alleen het fysieke lichaam en de fysieke wereld erkend, maar is er ook ruimte voor ziel en geest.

Moderne media op vrijescholen?

Dat er naast de fysieke, waarneembare en tastbare wereld, ook een geestelijke werkelijkheid bestaat, is iets wat in het vrijeschoolonderwijs een natuurlijke plek inneemt. Het heeft invloed op hoe leerkrachten naar de kinderen kijken en hoe ze leerlingen helpen als mens te groeien.

Maar hoe zit dat met de virtuele, digitale realiteit? Die wereld is vaak net zo onzichtbaar en al helemaal ongrijpbaar. En moderne kinderen zijn ook onderdeel van een online wereld. Hoe kan deze virtuele wereld ingepast worden in het vrijeschoolonderwijs? Een buitengewoon interessante vraag wat mij betreft en als volwassenen, ouders en leerkrachten, zijn we het de kinderen van nu verplicht over deze vraag na te denken.

Visie en praktijk

Omdat het vrijeschoolonderwijs rust op een uitgesproken visie, zal het voor media-educatie en digitale geletterdheid ook noodzakelijk zijn een heldere, eigen visie te ontwikkelen. Welke vormen van ICT-onderwijs passen bij de vrijeschool? Hoe zorg je dat media-educatie aansluit op de bestaande lessen en welke (21e eeuwse) vaardigheden wil je de kinderen eigenlijk precies leren?

Maar ook: wat vinden de diverse leerkrachten van dit thema? Vrijescholen en beeldschermen vormen maar al te vaak geen innige combinatie. Dat is enerzijds een kracht (een van de redenen dat ouders voor vrijescholen kiezen is het low-tech karakter van het onderwijs), maar als moderne vrijeschool wil je ook volledig deelnemer zijn in de huidige samenleving. Dat betekent wat mij betreft volledig in contact met de buitenwereld, heel goed weten waar mediawijsheid en digitale geletterdheid precies over gaan en dan een eigen, passende keuze maken. Op die manier kan maar zo blijken dat digitale geletterdheid en mediawijsheid niet zo zeer gaat over de aanschaf van chromebooks, digiborden of software, maar veel meer over onderliggende vaardigheden die de kinderen in hun volwassen leven nodig zullen hebben om de apparaten en mogelijkheden die dán actueel zijn op een gezonde manier te kunnen benutten. Het gaat dus, naast knoppenkennis voor de kortere termijn, zeker ook over 21e eeuwse vaardigheden voor de langere termijn.

vrije scholen en digitale media

“Nu zou het de grootste misvatting zijn om bijvoorbeeld te zeggen dat we ons moeten verzetten tegen wat de techniek ons in het moderne leven nu eenmaal gebracht heeft […] Het ware geneesmiddel bestaat hieruit dat je de krachten van de moderne ziel niet laat verzwakken door je terug te trekken uit het moderne leven, maar dat je die zielskrachten juist versterkt om het moderne leven te kunnen verdragen. “

Rudolf Steiner (1914)

Waar kan ik mee helpen?

Ik geef advies en ondersteuning aan vrijescholen die aan de slag willen met (hun leerlijn) digitale geletterdheid, digitale didactiek en mediawijsheid. Daarbij meet ik mij graag de rol aan van vragensteller. Want we zijn maar te vaak geneigd om direct naar het (voor ons gevoel juiste) antwoord te gaan. Maar daarbij slaan we, vaak ongemerkt, heel wat vragen over. Ik kom die vragen graag stellen. Om de boel op te schudden, wakker te houden en aan te scherpen. Dat kan bijvoorbeeld vorm krijgen in onderstaande onderwerpen (klik er op voor meer informatie):

Mijn werkzaamheden voor vrijescholen verlopen veelal via het schooladviesbureu voor vrijeschoolonderwijs, BVS-schooladvies.

Heb je interesse om aan de slag te gaan? Of behoefte om gewoon even te sparren? Neem gerust contact met mij op! Of schrijf je in voor de Mediamemo, een nieuwsbrief met inspriatie, overdenkingen en praktische handvatten speciaal voor vrijescholen.